249888

5
1.1: Cải cách trong nông nghiệp
Trong nông nghiệp, bằng việc chuyển đổi từ chế độ hợp tác xã sang chế
độ khoán đến từng hộ gia đình. Cụ thể của việc vải cách trong nông nghiệp có
thể thấy qua quá trình sau: Trước cải cách nông nghiệp ở Trung Quốc, khoán
sản phẩm được coi là vi phạm nguyên tắc công hữu thiêng liêng, đi theo chủ
nghĩa tư bản. Nông dân không tự sản xuất được lương thực cho mình từ đó nảy
sinh ba dựa: “Lương thực dựa vào đi mua, sản xuất dựa vào vay vốn, đời sống
dựa vào cứu tế”. Chính quan điểm cứng nhắc và quan lieu này đã đưa nền nông
nghiệp Trung Quốc đi tới sự suy yếu cũng như không còn phù hợp với tình hình
lúc bấy giờ. Vì vậy, cần có những thay đổi về quan điểm sao cho phù hợp với
tình hình Trung Quốc lúc này. Năm 1982, Trung Quốc thực hiện khoán sản
lượng hoặc khoán toàn bộ đến hộ nông dân. Việc giải phóng năng lực sản xuất
cho hàng trăm triệu hộ nông dân đã mang lại bước nhảy vọt trong kinh tế nông
thôn.
1.2: Cải cách trong công nghiệp
Trong công nghiệp, trước cải cách, hoạt động kinh doanh của các xí
nghiệp không được quyết định bởi lợi ích của bản thân xí nghiệp hay nhu cầu thị
trường. Tất cả được quyết định bởi những người đứng đầu nhà nước với con dấu
nắm chặt trong tay. Nhưng càng nắm, càng không chặt, tưởng nắm lại không
nắm gì. Công nghiệp lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng. Đặng Tiểu Bình chỉ
đạo cuộc cải cách chỉ bằng những lý luận hết sức đơn giản: dỡ miếu tông thần,
không cần nhiều lãnh đạo, nhiều con dấu, nhiều chỉ thị mà quan trọng nhất là
quyền tự chủ.
Ông nói: “Mỗi đội sản xuất có quyền tự chủ kinh doanh thì một mảnh đất
nhỏ chưa được trồng trọt, một mặt nước nhỏ chưa được sử dụng, xã viên và cán
bộ cũng ngủ không yên, tìm mọi biện pháp để tận dụng. Toàn quốc có mấy chục
vạn xí nghiệp, mấy triệu đội sản xuất đều ra sức suy nghĩ, thì có thể làm ra biết
bao tiền của”. Đó chính là đòn bẩy kinh tế, các doanh nghiệp được phép sử dụng
lợi nhuận sau khi nộp thuế, được trả lương cho nhân viên theo hiệu quả, lợi
nhuận, được tự chủ quyết định sản xuất cái gì để có thể đáp ứng nhu cầu thị
trường và đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Động lực lợi ích được khơi thông
thì tự nền kinh tế phát triển mà không cần những lời hô hào, khẩu hiệu như giai
đoạn trước đó. Năm 1986, Trung Quốc khởi động cải cách doanh nghiệp nhà
nước. Thực hiện việc cổ phần hóa và hợp tác cổ phần hóa các doanh nghiệp.
6
Quá trình cải cách nền kinh tế đã hình thành nên các thành phần kinh tế trong
nền kinh tế Trung Quốc: Thành phần kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế
có vốn đầu tư nước ngoài,… Nói đến cải cách của Trung Quốc chúng ta không
thể không nói tới sáu đột phá lớn về lý luận trong việc xây dựng CNXH:
Lý luận về kinh tế thị trường XHCN
- Đã đột phá vào những quan điểm có tính chất chế độ và thuộc tính giai
cấp của kinh tế thị trường, xây dựng nên lý luận kinh tế thị trường vừa có thể
phục vụ cho CNTB lại vừa có thể phục vụ cho CNXH.
- Đã đột phá vào lý luận truyền thống cho rằng chế độ công hữu của
CNXH không thể kết hợp với kinh tế thị trường; xây dựng nên lý luận chế độ
công hữu có thể kết hợp được với kinh tế thị trường.
- Đã đột phá vào quan niệm cho rằng chế độ công hữu của CNXH phải
thuần nhất, xây dựng nên lý luận coi công hữu là chủ thể, nhiều loại sở hữu cùng
phát triển.
- Đã đột phá vào lý luận coi phân phối theo lao động là phương thức duy
nhất; xây dựng nên lý luận coi phân phối theo lao động là chủ thể, nhiều loại
phương thức phân phối đồng thời cùng tồn tại.
Lý luận về giai đoạn đầu của CNXH và lý luận mang đặc sắc Trung Quốc
- Đã đột phá vào quan niệm cho rằng CNXH chỉ có tính chung, tính phổ
biến, xây dựng nên lý luận các nước XHCN đều có tính đặc thù, có thể đi con
đường đặc sắc của mình.
- Đã đột phá vào quan niệm cho rằng CNXH chỉ có học tập Liên Xô, chỉ
có thể sao chép, chuyển dịch theo, xây dựng nên lý luận CNXH phải học tập,
tiếp thu mọi thành quả văn minh của loài người để sử dụng cho mình.
- Đã đột phá vào quan niệm "quá độ nghèo", "quá độ nhanh", xây dựng
nên lý luận CNXH của Trung Quốc vẫn nằm trong giai đoạn đầu của CNXH, cải
cách và phát triển phải xuất phát từ tình hình của giai đoạn đầu.
Lý luận về chế độ sở hữu và hình thức thực hiện của chế độ sở hữu.
- Đã phá bỏ quan niệm truyền thống sợ "tư nhân", sợ "tư bản chủ nghĩa",
hạn chế sự phát triển của kinh tế phi công hữu, xây dựng nên lý luận có thể
mạnh dạn lợi dụng mọi hình thức sở hữu phù hợp với điều "3 có lợi", mọi
7
phương thức kinh doanh và hình thức tổ chức phản ánh quy luật của nền sản
xuất xã hội hoá.
- Đã phá bỏ quan niệm coi kinh tế quốc hữu là hình thức cao cấp của chế
độ công hữu, kinh tế tập thể là hình thức thấp nhất của chế độ công hữu, hình
thức thấp nhất phải quá độ sang hình thức cao cấp; xây dựng nên lý luận cho
rằng kinh tế quốc hữu và kinh tế tập thể không phân biệt cao hay thấp, phải cùng
phát triển trong cạnh tranh bình đẳng.
- Đã phá bỏ quan niệm cho rằng kinh tế quốc hữu càng lớn càng công hữu
càng tốt, là đặc trưng của nền kinh tế XHCN; xây dựng nên lý luận cho rằng vai
trò chủ đạo của kinh tế quốc hữu chủ yếu biểu hiện ở sức khống chế và sức ảnh
hưởng, tiến hành điều chỉnh đối với bố cục và kết cấu sở hữu của kinh tế quốc
hữu.
- Đã phá bỏ quan niệm cho rằng kinh tế phi công hữu là thuộc tính xã hội
của kinh tế TBCN, là sự bổ sung có ích của chế độ công hữu XHCN; xây dựng
nên lý luận kinh tế phi công hữu là bộ phận tổ thành quan trọng của nền kinh tế
thị trường XHCN, lấy công hữu làm chủ thể, nhiều thành phần kinh tế cùng phát
triển là chế độ kinh tế cơ bản của CNXH.
- Đã phá bỏ quan niệm cho rằng chế độ sở hữu và hình thức thực hiện của
nó không tách rời nhau, đồng nhất hoá hình thức thực hiện chế độ công hữu; xây
dựng nên lý luận chế độ sở hữu và hình thức thực hiện của nó là có sự khác
nhau, cần tìm tòi hình thức thực hiện đa dạng hoá của chế độ công hữu.
Lý luận về chế độ cổ phần và hợp tác cổ phần
- Cuộc tranh luận về chế độ cổ phần là tư hữu hay công hữu, đã làm rõ
chế độ cổ phần vừa không mang họ "công" (công hữu) cũng không mang họ
"tư" (tư hữu), mà là kinh tế sở hữu hỗn hợp có thể dung hợp "công" và "tư"
thành một thể. Nếu là quốc hữu và tập thể khống chế cổ phần thì sẽ mang tính
chất công hữu; nếu là tư doanh và thương nhân nước ngoài khống chế cổ phần
thì mang tính chất tư hữu.
- Cuộc tranh luận về chế độ cổ phần là kinh tế TBCN hay kinh tế XHCN,
đã làm rõ nó vừa không phải họ "tư" (TBCN) cũng không phải họ "Xã"
(XHCN), mà là một hình thức tổ chức vốn của chế độ xí nghiệp hiện đại, là hình
thức thực hiện có hiệu quả phù hợp với yêu cầu kinh tế thị trường của kinh tế
quốc hữu.
- Cuộc tranh luận về chế độ hợp tác cổ phần là kinh tế gì, đã làm rõ kinh
tế hợp tác cổ phần vừa không phải là chế độ cổ phần, cũng không phải là chế độ
hợp tác, mà là một hình thức thực hiện của kinh tế công hữu loại hình mới mang
8
một số đặc điểm của cả chế độ cổ phần lẫn chế độ hợp tác, là sản phẩm mới
mang đặc sắc Trung Quốc, là kinh tế tập thể của sự liên hợp lao động và liên
hợp vốn, là một hình thức có hiệu quả của việc cải cách chế độ đối với các xí
nghiệp nhỏ quốc hữu.
Lý luận về phân phối theo lao động và phân phối theo các yếu tố sản xuất
- Đã đột phá vào quan điểm truyền thống cho rằng phân phối theo lao
động là đặc điểm của CNXH, phân phối theo vốn là đặc điểm của CNTB. Đã
xác định lý luận kết hợp với nhau giữa phân phối theo lao động và phân phối
theo yếu tố sản xuất, kiên trì ưu tiên hiệu quả, chú ý công bằng, có lợi cho việc
sắp xếp tối ưu các nguồn lực, thúc đẩy kinh tế phát triển, giữ vững xã hội ổn
định.
- Đã đột phá vào quan niệm bình quân chủ nghĩa, xây dựng nên lý luận
cho phép và khuyến khích một số người, một số vùng thông qua lao động thành
thực, kinh doanh hợp pháp được giàu lên trước.
- Đã đột phá vào quan niệm cho rằng phân phối theo vốn, kỹ thuật thuộc
về thu nhập phi pháp, làm rõ lý luận đồng thời quán triệt nguyên tắc phân phối
theo lao động, thực hiện làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm
không hưởng, cần cho phép và khuyến khích việc phân phối lợi ích thu được
theo sự tham gia của các yếu tố sản xuất như vốn, kỹ thuật.
Lý luận về công nhân viên chức nghỉ việc (hạ cương) và tái việc làm
- Đột phá vào quan niệm truyền thống cho rằng thất nghiệp là đặc trưng
của CNTB, việc làm đầy đủ là đặc trưng của CNXH; xây dựng nên lý luận cho
rằng trong các nước XHCN theo đà đi sâu cải cách doanh nghiệp, tiến bộ kỹ
thuật và điều chỉnh cơ cấu kinh tế, nhân viên lưu động và công nhân viên chức
(CNVC) nghỉ việc là điều không thể tránh khỏi.
- Làm sáng tỏ quan điểm cho rằng nhân viên lưu động và CNVC nghỉ
việc là căn bệnh xuất hiện khi cải cách doanh nghiệp; xây dựng nên lý luận cho
rằng nhân viên lưu động và CNVC nghỉ việc sẽ đưa lại những khó khăn tạm thời
ch một bộ phận CNVC, nhưng căn bản mà nói, điều đó có lợi cho cải cách
doanh nghiệp, tiến bộ kỹ thuật, điều chỉnh cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế,
phù hợp với lợi ích lâu dài của giai cấp công nhân.
- Đã đột phá vào quan niệm cho rằng CNVC doanh nghiệp Nhà nước nghỉ
việc, thuyên chuyển cần phải do Nhà nước bao cấp, xây dựng quan niệm mới
cho rằng, Đảng và chính quyền các cấp phải thực hiện những biện pháp tích cực,
9
dựa vào sức mạnh mọi mặt của xã hội, quan tâm và sắp xếp đời sống phải nghỉ
việc, làm tốt việc đào tạo nghề, đẩy mạnh các công trình tái tạo việc làm, đồng
thời quảng đại CNVC cũng phải thay đổi quan niệm về việc làm, cố gắng thích
ứng với yêu cầu của cải cách và phát triển.
- Những đột phá lý luận nêu trên, được tập trung phản ánh trong Đại hội
XV ĐCS Trung Quốc, là sự tổng kết lý luận của thực tiễn cải cách 20 năm qua,
là sự phát triển lý luận của Đại hội XIV và Hội nghị trung ương 3 khoá XIV,
hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc "3 điều có lợi" của lý luận Đặng Tiểu Bình,
đã cung cấp cơ sở lý luận để giải quyết những vấn đề khó khăn trong giai đoạn
công kiên của cải cách ở Trung Quốc.
2: Những thành quả đạt được của Trung Quốc sau khi tiến hành cải
cách kinh tế
Năm 1979: Trung Quốc quyết định xây dựng các đặc khu kinh tế, gồm ba
đặc khu kinh tế là Thâm Quyến, Chu Hải, Sán Đầu tại tỉnh Quảng Đông và đặc
khu kinh tế Hạ Môn tại tỉnh Phúc Kiến. Việc quyết định xây dựng đặc khu nhằm
mở rộng hợp tác kỹ thuật và giao lưu kinh tế với nước ngoài, tận dụng FDI (vốn
đầu tư trực tiếp nước ngoài), đưa khoa học kỹ thuật tiên tiến vào Trung Quốc.
Từ năm 1978-2007, FDI tích lũy vượt 760 tỉ USD, đứng đầu thu hút FDI tại các
nước đang phát triển và đứng thứ hai thế giới.
Năm 1982, Trung Quốc thực hiện khoán sản lượng hoặc khoán toàn bộ
đến hộ nông dân. Việc giải phóng năng lực sản xuất cho hàng trăm triệu hộ nông
dân đã mang lại bước nhảy vọt trong kinh tế nông thôn. Giá trị tổng sản lượng
nông nghiệp tăng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 1980 - 1985, gấp 3,5 lần
giai đoạn 1953 - 1980.
Năm 1986, Trung Quốc khởi động cải cách doanh nghiệp nhà nước. Năm
1993, Trung Quốc hiện đại hóa khu vực kinh tế nhà nước gồm tổ chức các tập
đoàn lớn, đổi mới kỹ thuật, áp dụng phương pháp quản lý khoa học. Các doanh
nghiệp nhà nước vừa và nhỏ có quyền lựa chọn hình thức tổ chức và hoạt động
như cổ phần hóa, cho thuê, chuyển thành sở hữu tập thể hoặc bán cho tư nhân.
Đến cuối năm 2007, 1.550 doanh nghiệp lên sàn chứng khoán.
Năm 1992, Trung Quốc xác lập mục tiêu “kinh tế thị trường xã hội chủ
nghĩa”. Mở đầu thị trường hóa trong lĩnh vực y tế và nhà ở thị trường hóa từ
năm 1992 – 1994. Kết quả điển hình của thị trường hóa là doanh thu trong lĩnh
vực kinh doanh ăn uống tăng gấp 225 lần; bình quân năm tăng 20,53%.
Năm 1994: Trung Quốc thông qua Luật ngoại thương, bãi bỏ việc lập kế
hoạch theo chỉ thị hoạt động xuất nhập khẩu; trao cho doanh nghiệp quyền hoạt
động kinh tế đối ngoại, bãi bỏ việc cấp quota đối với một loạt hàng hóa. Nhà đầu
10
tư nước ngoài được hưởng ưu tiên và ưu đãi về thuế. Các khu vực kinh tế tự do
như khu Phố Đông ở thành phố Thượng Hải, Thâm Quyến… trở thành trung
tâm thu hút tư bản nước ngoài và là “trung tâm phát triển”. Từ năm 1978 –
2007, kim ngạch ngoại thương tăng từ 20,64 tỉ USD lên 2.170 tỉ USD, hơn 100
lần!
Năm 1993, Trung Quốc tiến hành cải cách chính sách thuế theo hướng
thúc đẩy doanh nghiệp phát triển và áp dụng chính sách giá theo giá thị trường.
Năm 1996, Trung Quốc áp dụng tỷ giá ngoại tệ thống nhất dựa theo tỷ giá giao
dịch trên thị trường liên ngân hàng. Năm 1999, kinh tế ngoài quốc doanh được
xác định là một bộ phận cấu thành quan trọng của kinh tế thị trường xã hội chủ
nghĩa.
Năm 2001, Trung Quốc chính thức trở thành thành viên WTO. Đến năm
2002, các ngân hàng nước ngoài đã mở 175 công ty với tổng số vốn 31,7 tỉ
USD; chín công ty bảo hiểm nước ngoài thuộc tám nước đã mở 12 công ty tại
Trung Quốc. Các tổ chức tài chính thu hút vốn FDI tập trung tại các thành phố
và đặc khu như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Thâm Quyến, Hạ Môn,
Chu Hải, Thiên Tân…
Năm 2004, Trung Quốc cổ phần hóa các ngân hàng thương mại quốc
doanh; đưa điều khoản bảo hộ tài sản tư hữu vào Hiến pháp. Căn cứ theo số liệu
của tạp chí Forbes, Trung Quốc có 10 tỉ phú USD năm 2005 trong số 691 tỉ phú
USD của thế giới.
Năm 2005, Trung Quốc bãi bỏ thuế nông nghiệp; đưa ra nhiệm vụ lịch sử
xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa. Nông dân chiếm hơn 70% dân số
Trung Quốc thoát nghèo, một số người và khu vực dần giàu lên. Từ năm 1978 –
2007, người nghèo ở nông thôn từ 250 triệu người giảm còn 14,79 triệu người.
Năm 2007: Luật về quyền tài sản tư ra đời. Theo Nhân dân nhật báo, tiền
dự trữ trong dân tăng gấp 700 lần trong 30 năm. Theo con số thống kê của tạp
chí Forbes tháng 3.2008, số lượng tỉ phú USD của Trung Quốc là 42 người;
cộng thêm 26 tỉ phú của đặc khu Hongkong, Trung Quốc vượt qua Nhật Bản trở
thành nước có nhiều tỉ phú nhất châu Á. Ngoài ra, Trung Quốc còn là một trong
những nước có nhiều triệu phú nhất thế giới.
Trong 30 năm, GDP (tổng giá trị sản phẩm nội địa) bình quân tăng 9,7%,
lần lượt vượt qua Ý, Pháp và Anh vào các năm 2004, 2005, 2006 và đang dần
tiếp cận với Đức.
3: Kinh nghiệm của Trung Quốc đối với Việt Nam
Đầu tiên, là vai trò quan trọng của Đảng cộng sản
11
Cần phải tự tin hơn trong vai trò lãnh đạo đất nước của mình nhằm giúp
đất nước hướng ra trường quốc tế.
Cần cố gắng thu hút những thành phần ưu tú nhất ở mọi lĩnh vực xã hội
gia nhập vào đội ngũ của mình.
Cần nỗ lực để học hỏi, đúc rút kinh nghiệm từ những thành công cũng
như thất bại của nhiều đảng phái chính trị trong lịch sử của đất nước.
Cần xây dựng, đổi mới đảng theo mong muốn của nhân dân và phù hợp
với sự thay đổi của tình hình trong khi cùng lúc duy trì kỷ luật và sự quản lý
“thép” đối với đất nước.
Cần có những điều chỉnh cần thiết trong những thời kì nhất định.
Thứ hai, là việc lựa chọn hướng đi phù hợp cho việc phát triển kinh tế.
Chúng ta không thể sử dụng một cách hoàn toàn mô hình của Trung Quốc mà
phải tùy vào tình hình đất nước để có nhũng điều chỉnh thích hợp. Nhưng chúng
ta có thể tham khảo các bước cải cách của Trung Quốc. Đầu tiên là cải cách
nông nghiệp, tiếp đó cải cách công nghiệp. Từ những tiền đề cải cách này là
hướng tới phát triển các ngành dịch vụ, công nghiệp nhẹ và cuối cùng là phát
triển công nghiệp nặng.
Thứ ba, cần có những biện pháp nhằm gắn kết các thành phần kinh tế với
một mục tiêu chung là phát triển kinh tế nước nhà.
Thứ tư, nâng cao vai trò của thành phần kinh tế Nhà nước trong nền kinh
tế. Cần khẳng định vai trò dẫn dắt nền kinh tế của thành phần kinh tế này.
III: Thực tiễn của Việt Nam
Trong suốt hơn 80 năm thực dân Pháp xâm lược và thống trị Việt nam,
cùng với quá trình đầu tư khai thác kinh tế và thực thi hàng loạt các chính sách
về chính trị, xã hội , văn hoá, giáo dục, thực dân Pháp đã du nhập vào nước ta
một phương thức sản xuất mới có tính chất tư bản chủ nghĩa.
Dưới tác động của phương thức sản xuất TBCN do tư bản Pháp du nhập
vào, nền kinh tế Việt Nam dần chuyển biến từ một nền nông nghiệp lạc hậu, tự
cung tự cấp sang một nền kinh tế thuộc địa- TBCN. Việc sử dụng phương thức
kinh tế theo lối TBCN đã tạo ra bước phát triển nhanh chóng của lực lượng sản
xuất. Nền kinh tế bắt đầu hình thành và phát triển ở một số khu vực sản xuất.
Các sản phẩm làm ra không không phải chỉ đảm bảo các nhu cầu tiêu dùng trong
12
nước mà còn dùng để xuất khẩu ra thị trường thế giới. Nhờ có các hoạt động
kinh tế với nước ngoài mà lần đầu tiên nền kinh tế Việt Nam đã vượt ra khỏi
biên giới quốc gia để tiếp cận và từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới.
Như vậy có thể nói là so với giai đoạn trước , nền kinh tế Việt Nam từ đầu
thế kỷ 20 đến năm 1945 đã phát triển nhanh chóng và có những chuyển biến căn
bản . Quan hệ TBCN đã được mở rộng và giữ vị trí quan trọng trong nhiều
ngành kinh tế. Có thể nói cho đến trước năm 1945, cơ cấu nền kinh tế thuộc địa-
tư bản chủ nghĩa đã thực sự được xác lập ở nước ta.
Mặc dù vậy, sự xác lập các ngành kinh tế mới và đi liền với nó là sự ra
đời và phát triển của các lực lượng xã hội mới đã tạo những tiền đề vật chất cần
thiết cho sự tiếp thu các quan điểm và tư tưởng mới, làm cơ sở và động lực thúc
đẩy sự phát triển của phong trào dân tộc, đưa xã hội Việt nam chuyển nhanh vào
quỹ đạo vận hành của toàn nhân loại.
IV: Tính đúng đắn của luận điểm
1 Tính đúng đắn về mặt lý luận
Bắt đầu từ đại hội VI( 1986) Đảng ta chủ trương chuyển đổi kinh tế bao
cấp một thành phần sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần bao gồm các
thành phần kinh tế: Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể,
tiểu chủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước
ngoài trong đó thành phần kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Đây là thời
điểm đánh dấu nền kinh tế nước ta có sự chuyển biến rõ rệt, chuyển hoàn toàn
nền kinh tế từ một nền kinh tế tập trung quan liêu sang nền kinh tế thị trường.
Đối với nước ta, quá trình chuyển đổi từ cơ chế tập trung, quan liêu, bao
cấp sang phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế
thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN thực chất là
xây dựng CNXH. Thời điểm này đánh dấu sự đổi mới tư duy lý luận, nhất là tư
duy kinh tế, vừa bám sát các quy luật khách quan và kịp thời tổng kết thực tiễn
đầy sống động của Việt Nam.
Đến đại hội X, Đảng ta đã tiếp tục làm sáng rõ hơn những vấn đề lý luận
liên quan đến xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
với 4 nội dung cơ bản là:
13
- Nắm vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế thị trường ở
nước ta hiện nay. Kiên định với con đường đi lên CNXH, xây dựng nền kinh tế
thị trường trong thời kì có độ lên CNXH
-Phát triển đồng bộ và quản lí có hiệu quả sự vận hành của các loại thị
trường cơ bản theo cơ chế cạnh tranh lành mạnh.
-Nâng cao vai trò và hiệu lực quản lý của Nhà nước.
-Phát triển mạnh các thành phần kinh tế, các loại hình tổ chức kinh doanh.
Qua 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, chúng ta đã đạt được những
thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế
- xã hội, có sự thay đổi cơ bản và toàn diện. Vị thế nước ta trên trường quốc tế
không ngừng nâng cao. Sức mạnh tổng hợp của quốc gia đã tăng lên rất nhiều,
tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với những triển vọng tốt đẹp.
Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta là sự lựa chọn
hoàn toàn phù hợp với quy luật phát triển khách quan và xu thế tất yếu của thời
đại. Kinh tế thị trường là một phạm trù kinh tế riêng, có tính độc lập tương đối,
phát triển theo những quy luật riêng vốn có của nó dù nó tồn tại ở đâu và bất kể
thời điểm nào của lịch sử. Song, trong thực tế không có một nền kinh tế thị
trường trừu tượng, chung chung cho mọi giai đoạn phát triển, mà gắn với mỗi
giai đoạn phát triển nhất định của xã hội là những nền kinh tế hàng hóa cụ thể
Sự lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam
không phải là sự gán ghép chủ quan giữa kinh tế thị trường và CNXH, mà là sự
nắm bắt và vận dụng xu thế vận động khách quan của kinh tế thị trường trong
thời đại ngày nay; là sự tiếp thu có chọn lọc thành tựu văn minh nhân loại, nhằm
phát huy vai trò tích cực của kinh tế thị trường trong việc phát triển sức sản xuất,
xã hội hóa lao động, cải tiến kỹ thuật - công nghệ, nâng cao đời sống nhân dân
Đồng thời, hạn chế những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường gây ra.

Nói kinh tế thị trường định hướng XHCN có nghĩa là nền kinh tế nước ta
không phải là nền kinh tế bao cấp, quản lý theo kiểu tập trung quan liêu; cũng
không phải là kinh tế thị trường tự do theo kiểu tư bản chủ nghĩa; và cũng chưa
hoàn toàn là kinh tế thị trường XHCN. Bởi vì Việt Nam đang trong thời kỳ quá
độ lên CNXH, vừa có, vừa chưa có đầy đủ các yếu tố của CNXH, còn có sự đan
xen và đấu tranh giữa cái cũ và cái mới.
Đại hội lần thứ X của Đảng đã làm sáng tỏ thêm một bước nội dung cơ
14
bản của định hướng XHCN trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta với 4
tiêu chí cơ bản sau:
Thứ nhất, về mục tiêu của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở
nước ta là nhằm: thực hiện "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh

Thứ hai, về phương hướng phát triển, phát triển nền kinh tế nhiều hình
thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ
đạo; kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng
vững chắc của nền kinh tế quốc dân.
Thứ ba, về định hướng xã hội và phân phối: Phải thực hiện tiến bộ và
công bằng xã hội ngay trong từng bước đi và từng chính sách phát triển; tăng
trưởng kinh tế phải gắn kết chặt chẽ và đồng bộ với phát triển xã hội, văn hóa,
giáo dục và đào tạo giải quyết tốt các vấn đề xã hội vì mục tiêu phát triển con
người

Thứ tư, định hướng XHCN trong lĩnh vực quản lý: Phát huy quyền làm
chủ xã hội của nhân dân, bảo đảm vai trò quản lý, điều tiết kinh tế của Nhà nước
pháp quyền XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Định hướng XHCN là một tất yếu, là sự lựa chọn phù hợp với nội dung
của thời đại - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH trên phạm vi toàn
thế giới. Định hướng XHCN ở nước ta là nhằm mục tiêu độc lập dân tộc gắn
liền với XHCN thể hiện trong toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội. Đây
không chỉ là một tất yếu về chính trị và nguyện vọng mong muốn của nhân dân
ta, mà còn là một tất yếu kinh tế, văn hóa, xã hội
=>Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan đối với mọi quốc
gia xây dựng CNXH, dù điểm xuất phát ở trình độ phát triển cao hay thấp.
Thời kỳ quá độ lên CNXH ở các nước xây dựng CNXH Việt Nam là một
tất yếu lịch sử và Việt Nam không nằm ngoài quy luật này. Thời kì này là giai
đoạn tính tất yếu bởi vì:
Thứ nhất, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa là phù hợp với quy
luật khách quan của lịch sử.
Thứ hai, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội không chỉ phù hợp
với xu thế của thời đại, mà còn phù hợp với đặc điểm của cách mạng Việt Nam:
cách mạng dân tộc, dân chủ gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu đối với mọi quốc gia đi lên
CNXH, nhưng tại mỗi quốc gia thì thời kì quá độ mang những đặc điểm khác

Xem chi tiết: 249888