LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Ôn thi tiếng việt-TLV": http://123doc.vn/document/549284-on-thi-tieng-viet-tlv.htm
*********************************************************************************
A, PHẦN TIẾNG VIỆT
I, Tõ vùng:
1,Cấu tạo từ- C¸c loại từ ph©n chia theo cấu tạo
1.1.Từ: tõ lµ ®¬n vÞ ng«n ng÷ nhá nhÊt dïng ®Ĩ ®Ỉt c©u.
vd: Em / ®i/ häc. (->3tõ)
1.2. Tõ ®¬n: tõ cã mét tiÕng lµ tõ ®¬n. VD: học, s¸ch,giái
1.3. Tõ phøc: tõ gåm 2 tiÕng trë lªn lµ tõ phøc.bao gåm:Tõ ghÐp vµ Tõ l¸y.
(*Lu ý: còng cã nh÷ng tõ ®¬n nhiỊu ©m tiÕt ®ỵc gäi lµ tõ ®¬n ®a ©m tiÕt: häa mi, bå
c©u, m·n cÇu, ch«m ch«m, ).
a. Tõ ghÐp:tõ ghÐp lµ nh÷ng tõ phøc ®ỵc t¹o ra b»ng c¸ch ghÐp c¸c tiÕng cã quan
hƯ víi nhau vỊ nghÜa.
a1. Tõ ghÐp chÝnh phơ cã tiÕng chÝnh vµ tiÕng phơ bỉ sung nghÜa cho tiÕng chÝnh.
TiÕng chÝnh ®øng tríc, tiÕng phơ ®øng sau.
Tõ ghÐp chÝnh phơ mang tÝnh chÊt ph©n nghÜa. NghÜa cđa tõ ghÐp chÝnh phơ hĐp
h¬n nghÜa cđa tiÕng chÝnh.VD: nghÜa cđa tõ s«ng réng h¬n nghÜa cđa tõ s«ng ®µ,
s«ng l«
a2. Tõ ghÐp ®¼ng lËp cã c¸c tiÕng b×nh ®¼ng vỊ mỈt ng÷ ph¸p (kh«ng ph©n ra tiÕng
chÝnh, tiÕng phơ)
Tõ ghÐp ®¼ng lËp mang tÝnh chÊt hỵp nghÜa. NghÜa cđa tõ ghÐp ®¼ng lËp kh¸i qu¸t
h¬n nghÜa cđa c¸c tiÕng ®· t¹o nªn nã.VD; s¸ch vë réng h¬n s¸ch hc vë
b. Tõ l¸y:tõ l¸y lµ nh÷ng tõ phøc ®ỵc t¹o ra b»ng c¸ch ghÐp c¸c tiÕng cã quan hƯ
víi nhau vỊ ©m: tõ l¸y toµn bé; tõ l¸y bé phËn.
- ë tõ l¸y toµn bé, c¸c tiÕng lỈp l¹i nhau hoµn toµn nhng còng cã mét sè trêng hỵp tiÕng
®øng tríc biÕn ®ỉi thanh ®iƯu hc phơ ©m ci (®Ĩ t¹o ra sù hµi hoµ vỊ mỈt ©m thanh)
- ë tõ lÊy bé phËn, gi÷a c¸c tiÕng cã sù gièng nhau vỊ phơ ©m ®Çu hc phÇn vÇn.
- NghÜa cđa tõ l¸y cã thĨ cã nh÷ng s¾c th¸i riªng so víi tiÕng gèc nh s¾c th¸i biĨu
c¶m, s¾c th¸i gi¶m nhĐ hc nhÊn m¹nh.
* Gi¸ trÞ cđa tõ l¸y:Giµu hÝa trÞ gỵi t¶ vµ biĨu c¶m. Tõ l¸y tỵng h×nh cã gi¸ trÞ gỵi t¶
®êng nÐt, h×nh d¸ng, mµu s¾c cđa sù vËt. Tõ l¸y tỵng thanh cã gi¸ trÞ gỵi t¶ ©m
thanh cđa sù vËt. khi nãi viÕt biÕt sư dơng ®óng sÏ lµm cho c©u v¨n, c©u th¬ gi¸u
h×nh tỵng, nh¹c ®iƯu, gỵi c¶m.
1.4- §¹i tõ:
- §¹i tõ dïng ®Ĩ trá ngêi, sù vËt, ho¹t ®éng, tÝnh chÊt ®… ỵc nãi ®Õn trong mét ng÷
c¶nh nhÊt ®Þnh hc dïng ®Ĩ hái.
- §¹i tõ cã hai lo¹i:
+ §¹i tõ ®Ĩ
Trá ngêi, sù vËt (®¹i tõ xng h«)
Trá sè lỵng: bÊy, bÊy nhiªu…
Trá ho¹t ®éng, tÝnh chÊt, sù viƯc: ®©y, ®ã, kia, Êy, nµy, nä…
+ §¹i tõ ®Ĩ hái
ngêi, sù vËt (®¹i tõ xng h«: ai? g×?)
sè lỵng: bao nhiªu, mÊy
kh«ng gian, thêi gian: ®©u, bao giê?
- §¹i tõ cã thĨ ®¶m nhiƯm c¸c vai trß ng÷ ph¸p nh: chđ ng÷, vÞ ng÷ trong c©u hay
phơ ng÷ cđa danh tõ, ®éng tõ, tÝnh tõ.
1
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
Bµi tËp 2/sgkTV5/T106: Tù lµm
1.5- Quan hƯ tõ
- Quan hƯ tõ lµ tõ nèi c¸c tõ ng÷ hc c¸c c©u, nh»m thĨ hiƯn mèi quan hƯ gi÷a
nh÷ng tõ ng÷ hc nh÷ng c©u Êy víi nhau: vµ, víi, hay, hc, nhng, mµ, th×, cđa, ë,
t¹i, b»ng, nh, ®Ĩ, vỊ ®Ĩ biĨu thÞ c¸c ý nghÜa quan hƯ: Së h÷u, so s¸nh, nh©n-
qu¶ gi÷a c¸c bé phËn cđa c©u hay gi÷a c©u víi c©u trong ®o¹n v¨n.…
- Cã nh÷ng trêng hỵp b¾t bc ph¶i dïng quan hƯ tõ nÕu kh«ng c©u v¨n sÏ ®ỉi
nghÜa hc kh«ng râ nghÜa; cã nh÷ng trêng hỵp kh«ng b¾t bc ph¶i dïng quan hƯ
tõ.
- Cã mét sè quan hƯ tõ ®ỵc dïng thµnh cỈp:
Nguyªn nh©n-kÕt qu¶: v× nªn, do nªn, nhê mµ
Gi¶ thiÕt-kÕt qu¶, ®iỊu kiƯn-kÕt qu¶: NÕu thi, hƠ th×
T¬ng ph¶n: Tuy nhng, mỈc nhng,
T¨ng tiÕn: kh«ng nh÷ng mµ cßn, kh«ng chØ mµ cßn,
Bài tập5.1(
bài1/sgkTV5/121)
. Tìm quan hệ từ trong đoạn trích dưới đây và cho
biết mỗi quan hệ từ nối những từ ngữ nào trong câu:
A Cháng đeo cày. Cái cày của người Hmơng to nặng, bắp cày bằng gỗ tốt
màu đen, vòng như hình cái cung, ơm lấy bộ ngực nở. Trơng anh hùng dũng như
một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
Bài tập 5.2( bài 2/sgkTV5/121): các từ in đậm được dùng trong mỗi câu dưới đây
biểu thị quan hệ gì?
a, Qn sĩ cùng nhân dân trong vùng tìm đủ mọi cách cứu voi khỏi bãi lầy nhưng
vơ hiệu.
b) Thuyền chúng tơi tiếp tục chèo, đi tới ba nghìn thước rồi mà vẫn thấy chim đậu
trắng xố trên những cành cây gie sát ra sơng.
Theo ĐỒN GIỎI
b, Nếu hoa có ở trời cao
Thì bầy ong cũng mang vào mật thơm.
Bài tập5.2(bài 2/sgkTv5/111): Tìm cặp quan hệ từ ở mỗi câu sau và cho biết
chúng biểu thị quan hệ gì giữa các bộ phận của câu:
a,Vì mọi người tích cực trồng cây nên q hương em có nhiều cánh rừng xanh
mát.
b,Tuy hồn cảnh gia đình khó khăn nhưng bạn loan vẫn ln học giỏi.
1.6. Tõ ®ång nghÜa
- Tõ ®ång nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa gièng nhau hc gÇn gièng nhau,nhng kh¸c
nhau vỊ ©m thanh.
- Tõ ®ång nghÜa cã hai lo¹i:
+ Tõ ®ång nghÜa hoµn toµn
+ Tõ ®ång nghÜa kh«ng hoµn toµn
Bµi tËp 1.1(bµi 2/sgkTV5/T8): T×m tõ ®ång nghÜa víi mçi tõ sau vµ ®Ỉt c©u víi mét
cỈp tõ ®ång nghi· mµ em võa t×m ®ỵc?
§Đp, to lín, ®éc lËp
MÉu: ®Đp- xinh > Quª h¬ng em rÊt ®Đp
> BÐ mai rÊt xinh
Bµi tËp1.2( bµi 2/sgkTV5/T22): XÕp c¸c tõ cho díi ®©y thµnh nh÷ng nhãm tõ ®ång
nghÜa?
2
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
Bao la, lung linh, v¾ng vỴ, hu qu¹nh, long lanh,lãng l¸nh, mªnh m«ng, v¾ng teo,
v¾ng ng¾t, b¸t ng¸t, lÊp lo¸ng, lÊp l¸nh, hiu h¾t, thªnh thang.
1.7. Tõ tr¸i nghÜa
- Tõ tr¸i nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa tr¸i ngỵc nhau.
- Tõ tr¸i nghÜa ®ỵc sư dơng trong thĨ ®èi, t¹o c¸c h×nh ¶nh t¬ng ph¶n, g©y Ên tỵng
m¹nh, lµm cho lêi nãi thªm sinh ®éng
Bµi tËp 2.1(bµi 3/sgkTV5/T39): T×m tõ tr¸i ngi· víi mçi tõ sau:
a, Hoµ b×nh.
b, Th¬ng yªu.
c, §oµn kÕt.
d, Gi÷ g×n.
Bµi tËp2.2(Bµi 3/sgkTV5/T44): T×m tõ tr¸i nghÜa thÝch hỵp ®iỊn vµo chç trèng?
a, ViƯc nghÜa lín.
b, ¸o r¸ch khÐo v¸, h¬n lµnh may.
c, Thøc dËy sím.
1.8. Tõ ®ång ©m
- Tõ ®ång ©m lµ nh÷ng tõ gièng nhau vỊ ©m thanh nhng nghÜa kh¸c xa nhau, kh«ng
liªn quan g× víi nhau.
- CÇn chó ý ®Õn ng÷ c¶nh ®Ĩ tr¸nh hiĨu sai nghÜa cđa tõ hc dïng tõ víi nghÜa n-
íc ®«i do hiƯn tỵng ®ång ©m.
Bµi tËp 3.1(bµi 1/sgkTV5/T52): Ph©n biƯt nghÜa cđa c¸c tõ ®ång ©m trong c¸c cơm
tõ sau!
a, C¸nh ®ång- tỵng ®ång-mét ngh×n ®ång
b, Hßn ®¸-®¸ bãng
c, Ba vµ M¸-ba ti
1.9.Tõ tỵng h×nh- tõ tỵng thanh
a. Tõ tỵng h×nh lµ tõ gỵi t¶ h×nh d¸ng, ®êng nÐt, d¸ng vỴ, ho¹t ®éng, tr¹ng th¸i cđa
sù vËt
VD: la tha, l¸c ®¸c, lom khom.
b.Tõ tỵng thanh lµ nh÷ng tõ m« pháng tiÕng ©m thanh cđa tù nhiªn, sù vËt nh»m
lµm t¨ng gi¸ trÞ biĨu c¶m cđa c©u v¨n c©u th¬.
VD; x«n xao,tïng tïng, lép bép…
2, Tõ nhiỊu nghÜa vµ hiƯn tỵng chun nghÜa cđa tõ
A, ThÕ nµo lµ tõ nhiỊu nghÜa:
- Lµ tõ cã hai nghÜa hiĨu trë nªn
B, NghÜa gèc vµ nghÜa chun
- Trong tõ nhiỊu nghÜa, nghÜa xt hiƯn ®Çu tiªn ®ỵc gäi lµ nghÜa gèc. Trong tõ
®iĨn nghÜa gèc bao giê còng ®ỵc ®¸nh sè 1.
- NghÜa chun ®ỵc h×nh thµnh trªn c¬ së nghÜa gèc, ®ỵc suy ra tõ nghÜa gèc.
C, HiƯn tỵng chun nghÜa cđa tõ
Khi míi xt hiƯn, tõ thêng chØ ®ỵc dïng víi mét nghÜa nhÊt ®Þnh.Sau ®ã trong
qu¸ tr×nh sư dơng, ®Ĩ gäi tªn nh÷ng ®èi tỵng míi xt hiƯn trong ®êi sèng, ngêi
ta thªm nghÜa míi cho tõ vµo tõ s½n cã. Lóc ®ã ta cã hiƯn tỵng chun nghÜa.
d, Tõ chun nghÜa lµ c¸c tõ cã liªn hƯ víi nghÜa gèc (c¸c nghÜa chun cã nÐt
chung víi nghÜa gèc).
*Bµi tËp5,1( Bµi 1/sgkTV5/T67): Trong c¸c c©u a, b, c sau, c¸c tõ m¾t, ch©n, ®Çu,
tõ nµo mang nghÜa gèc? tõ nµo mang nghÜa chun?
3
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
a, M¾t - §«i m¾t cđa bÐ më to
- Qu¶ na më m¾t.
b,Ch©n -Lßng ta vÉn v÷ng nh kiỊng ba ch©n.
-BÐ ®au ch©n.
C, §Çu -Khi viÕt, em ®õng ngäeo ®Çu.
-Níc si dÇu ngn rÊt trong.
*Bµi tËp5,2( Bµi 4/sgkTV5/T74): Chän mét trong hai tõ díi ®©y vµ ®Ỉt c©u ®Ĩ ph©n
biƯt c¸c nghÜa cđa tõ Êy:
a, §i
-NghÜa 1 : tù di chun b»ng bµn ch©n.
-NghÜa 2: mang (xá) vµo ch©n hc tay ®Ĩ che gi÷.
b, §øng:
-NghÜa 1: ë t thÕ ch©n th¼ng, ch©n ®Ỉt trªn mỈt nỊn.
-NghÜa 2: ngõng chun ®éng.
Bµi tËp 5,3( bµi 1b/sgkTV5/T82): Trong c¸c tõ in ®Ëm sau, tõ nµo lµ tõ ®ång ©m?
tõ nµo lµ tõ nhiỊu nghÜa?
a, B¸t chÌ nµy nhiỊu ®êng nªn rÊt ngät.
b,C¸c chó c«ng nh©n ®ang ch÷a ®êng d©y ®iƯn tho¹i.
c, Ngoµi ®êng, mäi ngêi ® ®i l¹i nhén nhÞp.·
Bµi tËp vỊ nhµ: Bµi 2/sgkTV5/T82
II, C¸c phÐp tu tõ vỊ tõ:
1. So s¸nh:
a, KN: lµ ph¬ng ph¸p ®èi chiÕu sù vËt, sù viƯc nµy víi sù vËt, sù viƯc kh¸c lµm t¨ng
søc gỵi h×nh, gỵi c¶m cho c©u v¨n, c©u th¬.
b, CÊu t¹o:
VÕ A
VËt ®ỵc ®a ra so s¸nh
Ph¬ng diƯn so s¸nh
Tõ ng÷ so s¸nh VÕ B
VËt ®èi chiÕu so s¸nh
B·i cá ®Đp nh tÊm th¶m
c, C¸c kiĨu so s¸nh: so s¸nh ngang b»ng vµ so s¸nh kh«ng ngang b»ng.
d, T¸c dơng: t¹o ra nh÷ng h×nh ¶nh cơ thĨ, sinh ®éng, gióp ngêi ta hiĨu râ sù viƯc
®ỵc nãi tíi miªu t¶ gỵi tÝnh hµm xóc tëng tỵng.
2. Nh©n ho¸:
a, KN: lµ c¸nh gäi hay t¶ con vËt, c©y cèi, ®å vËt, thiªn nhiªn b»ng nh÷ng tõ ng÷
vèn ®ỵc dïng ®Ĩ gäi hc t¶ con ngêi, lµm cho thÕ giíi loµi vËt, ®å vËt trë nªn
gÇn gòi víi con ngêi, biĨu thÞ ®ỵc nh÷ng suy nghÜ, t×nh c¶m cđa con ngêi.
b, C¸c kiĨu nh©n ho¸:
- Dïng tõ vèn ®Ĩ gäi ngêi gäi vËt.
- Dïng tõ vèn chØ ®Ĩ chØ hµnh ®éng, tÝnh chÊt cđa ngêi ®Ĩ chØ ho¹t ®éng tÝnh
chÊt cđa vËt.
- Trß chun xng h« víi vËt nh víi ngêi.
c, T¸c dơng: lµm c©u v¨n, th¬ sinh ®éng, gỵi cm¶, lµm thÕ giíi ®å vËt, loµi vËt, c©y
cèi gÇn gòi víi con ngêi.
3. Èn dơ:
a, KN: lµ c¸ch gäi tªn sù vËt, hiƯn tỵng nµy b»ng tªn sù vËt hiƯn tỵng kh¸c cã nÐt t-
¬ng ®ång quen thc nh»m t¨ng søc gỵi h×nh gỵi c¶m cho sù diƠn ®¹t (lµ so s¸nh
ngÇm).
b, C¸c kiĨu Èn dơ: Èn dơ h×nh tỵng vµ Èn dơ chun ®ỉi c¶m gi¸c( Èn dơ bỉ sung).
4
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
4. Ho¸n dơ:
a, KN: lµ c¸ch gäi tªn sù vËt, hiªn tỵng, kh¸i niƯm nµy b»ng tªn sù vËt, hiƯn tỵng,
kh¸i niƯm kh¸c cã quan hƯ gÇn gòi víi nã nh»m t¨ng søc gỵi h×nh gỵi c¶m cho sù
diƠn ®¹t.
b, C¸c kiĨu ho¸n dơ:
- LÊy bé phËn chØ toµn thĨ.
- LÊy vËt chøa ®ùng chØ vËt ®ỵc chøa ®ùng.
- LÊy vËt chØ ngê dïng.
- LÊy sè cơ thĨ chØ sè nhiỊu, sè tỉng qu¸t.
5. §iƯp ng÷
- Khi nãi hc viÕt, ngêi ta cã thĨ dïng biƯn ph¸p lỈp l¹i tõ ng÷, c©u ®Ĩ lµm nỉi bËt
ý, g©y c¶m xóc m¹nh. C¸ch lỈp l¹i nh vËy gäi lµ phÐp ®iƯp ng÷.
- C¸c d¹ng ®iƯp ng÷:
+ §iƯp ng÷ c¸ch qu·ng.
+ §iƯp ng÷ nèi tiÕp
+ §iƯp ng÷ chun tiÕp (®iƯp ng÷ vßng)
III, Ng÷ ph¸p:
1-Tõ lo¹i
1.1- Danh tõ vµ cơm danh tõ:
a, Danh tõ:
- KN: lµ nh÷ng tõ chØ ngêi, vËt, kh¸i niƯm, hiƯn tỵng,
Vd: mĐ, c«, bµn ghÕ, ma, giã,
- §Ỉc ®iĨm:
*Danh tõ chung: lµ tªn gäi mét lo¹i sù vËt( trêi, ®Êt, n¾ng, ma )…
*Danh tõ riªng: Hä tªn riªng cđa mçi ngêi, mçi miỊn, ®Þa ph¬ng, ®Þa danh.Danh tõ
riªng ph¶i viÕt hoa.
- Chøc vơ ng÷ ph¸p;
+ Lµm chđ ng÷ trong c©u. VD: Nam häc bµi.
+ Lµm vÞ ng÷ khi cã tõ lµ ®øng tríc. Bè t«i lµ B¸c sÜ
b, Cơm danh tõ: Lµ tỉ hỵp nhiỊu tõ do danh tõ víi mét sè tõ ng÷ phơ thc nã t¹o
thµnh.
Vd: Mét con mÌo míp.
DT
- §Ỉc ®iĨm cÊu t¹o cơm danh tõ: gåm 3 phÇn: + phơ tríc (t1,t2)
+ Trung t©m (T1, T2)
+ phơ sau (s1, s2).
1.2-§éng tõ vµ cơm ®éng tõ:
a, §éng tõ:
- KN: lµ nh÷ng tõ chØ ho¹t ®éng, tr¹ng tr¸i cđa sù vËt.
- §Ỉc ®iĨm cđa ®éng tõ:
+ Cã kh¶ n¨ng kÕt hỵp víi:®·, sÏ, ®ang, >t¹o cơm ®éng tõ.
+ §T chØ tr¹ng th¸i t©m lÝ dƠ kÕt hỵp víi: rÊt, h¬i,
+ §T Ýt cã kh¶ n¨ng kÕt hỵp víi: nµy, nä, kia, Êy,
+ §T thêng lµm VN trong c©u.
b, Cơm ®éng tõ: lµ tỉ hỵp mh÷ng tõ trong ®ã cã §T lµ thµnh tè chÝnh vµ nh÷ng tõ
ng÷ phơ thc nã t¹o thµnh.
- C©u t¹o: 3 phÇn: +phơ tríc: ®·, sÏ, ®ang, còng, vÉn, kh«ng, cha,
5
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
+ phÇn trung t©m: §T
+ phơ sau: ®èi tỵng, ®Ỉc ®iĨm, nguyªn nh©n,
1.3-TÝnh tõ vµ cơm tÝnh tõ:
a, TÝnh tõ:
- KN: lµ nh÷ng tõ chØ mµu s¾c, møc ®é,
- §Ỉc ®iĨm: + ý nghÜa kh¸i qu¸t.
+ Kh¶ n¨ng kÕt hỵp víi c¸c tõ ®·, sÏ ®ang, cßn, còng vÉn, l¹i cµng…
+ Chøc vơ ng÷ ph¸p: Lµm CN; VN; tr¹ng ng÷ (®Þnh ng÷, bỉ ng÷).
b, Cơm danh tõ: lµ tỉ hỵp nhiỊu tõ do tÝnh tõ lµm thµnh tè chÝnh vµ nh÷ng tõ phơ
thc nã t¹o thµnh.
- CÊu t¹o: + phơ tríc: ®·, sÏ, ®ang, còng, cµng, vÉn, rÊt, h¬i, kh«ng, cha,
+ trung t©m: TT
+ phơ sau: ý nghÜa (vÞ trÝ, sè lỵng, )
Bµi tËp lun tËp
Bµi 1: cho hai tõ xanh , tr¾ng h·y t¹o ra c¸c tõ l¸y vµ tõ ghÐp cã chøa c¸c ®ã.“ ” “ ”
Bµi 2: t×m 5 DT, 5§T, 5TT vµ chun chóng thµnh c¸c cơm DT, cơm §T, cơm TT.
Bµi 3: ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n cã sư dơng c¸c DT, §T, TT.
Bµi 4: T×m §T trong ®o¹n th¬ sau vµ nªu t¸c dơng cđa c¸c §T ®ã:
§ nghe n· íc ch¶y lªn non
§ nghe ®Êt chun thnµh con s«ng dµi·
§ nghe giã ngµy mai thỉi l¹i·
§ nghe hån thêi ®¹i bay cao.·
Bµi 5: So s¸nh sù gièng vµ kh¸c nhau cđa DT - § - TT?
Bµi 6: T×m vµ nªu t¸c dơng cđa phÐp so s¸nh trong ®o¹n v¨n sau:
Ta ®i tíi trªn ®êng ta bíc tiÕp
R¾n nh thÐp, v÷ng nh ®ång,
§éi ngò ta trïng trïng, ®iƯp ®iƯp,
Cao nh nói, dµi nh s«ng
TrÝ ta lín nh biĨn ®«ng tríc mỈt.
Bµi 7: ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n cã sư dơng mét hc nhiỊu phÐp tu tõ ®· häc.
Bµi 8:
a) X¸c ®Þnh c¸c tõ, ng÷ trong bµi th¬ sau theo s¬ ®å I, II
Qu¶ cau nho nhá miÕng trÇu h«i
Nµy cđa Xu©n H¬ng ®· qt råi
Cã ph¶i duyªn nhau thêi th¾m l¹i
§õng xanh nh l¸ b¹c nh v«i.
* Gợi Ý - Tõ ghÐp: qu¶ cau, miÕng trÇu, Xu©n H¬ng, ph¶i duyªn
- Tõ l¸y: nho nhá
- Tõ tr¸i nghÜa: th¾m- b¹c
- Thµnh ng÷: b¹c nh v«i
b) X¸c ®Þnh tõ ghÐp vµ tõ l¸y trong ®o¹n v¨n sau
Cèm lµ thøc quµ riªng biƯt cđa ®Êt níc, lµ thøc d©ng cđa nh÷ng ®ång lóa b¸t
ng¸t xanh, mang trong h¬ng vÞ tÊt c¶ c¸i méc m¹c, gi¶n dÞ vµ thanh khiÕt cđa ®ång
quª néi cá An Nam. Ai ® nghÜ ®Çu tiªn dïng cèm ®Ĩ lµm quµ sªu tÕt. Kh«ng cßn g×·
hỵp h¬n víi sù v¬ng vÝt cđa t¬ hång, thøc quµ trong s¹ch, trung thµnh nh c¸c viƯc
lƠ nghi.
6
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
* Gỵi ý: - Tõ ghÐp: riªng biƯt, ®Êt níc, h¬ng vÞ, gi¶n dÞ, thanh khiÕt, ®ång quª, néi cá,
®Çu tiªn, t¬ hång, trong s¹ch, trung thµnh, lƠ nghi.
- Tõ l¸y: b¸t ng¸t, méc m¹c, v¬ng vÝt
Bµi 9: Cho c¸c nhãm tõ ®ång nghÜa sau:
a) §éc ¸c, hung ¸c, tµn ¸c, ¸c, d÷, hung, …
b) ®¸nh, phang, qt, phÕt, ®Ëp, ®¶…
c) sỵ, kinh, khiÕp, h·i, sỵ h·i, kinh sỵ, kinh h·i, kinh hoµng, …
* T×m nÐt nghÜa chung cđa mçi nhãm tõ.
* §Ỉt c©u víi mét tõ trong mét nhãm vµ thư thay thÕ b»ng c¸c tõ kh¸c trong nhãm.
*Gỵi ý: NÐt nghÜa chung cđa mçi nhãm tõ :
Nhãm a: TÝnh chÊt tiªu cùc cđa con ngêi trong quan hƯ víi ngêi kh¸c.
Nhãm b: Ho¹t ®éng- cđa con ngêi- b»ng tay hc ph¬ng tiƯn- t¸c ®éng ®Õn ®èi t-
ỵng A lµm cho A ë t×nh tr¹ng B
Nhãm c: Tr¹ng th¸i- tiªu cùc- cđa con ngêi tríc søc m¹nh h÷u h×nh hc v« h×nh
nµo ®ã.
* HS tù ®Ỉt c©u, thư thay thÕ b»ng c¸c tõ kh¸c råi gi¶i thÝch v× sao cã thĨ thay ®ỵc
hc kh«ng thay ®ỵc.
Bµi10:
a) Ph©n tÝch c¸c ®iƯp ng÷ theo nh÷ng yªu cÇu sau:
X¸c ®Þnh tõ ng÷ lỈp l¹i.
D¹ng ®iƯp ng÷
T¸c dơng cđa ®iƯp ng÷
* Con ®ß víi gèc c©y ®a
C©y ®a mu«n th ch¼ng xa con ®ß
* Ngµy ngµy em ®øng em tr«ng
Tr«ng non non kht tr«ng s«ng s«ng dµi
Tr«ng m©y m©y kÐo ngang trêi
Tr«ng tr¨ng tr¨ng khut tr«ng ngêi ngêi xa.
* Gỵi ý:
a) X¸c ®Þnh ®iƯp ng÷ theo yªu cÇu
* VÝ dơ 1
- Tõ ng÷ lỈp l¹i: Con ®ß c©y ®a…
C©y ®a con ®ß…
- D¹ng ®iƯp ng÷: §iƯp ng÷ vßng trßn vµ cỈp ®«i chÐo
- T¸c dơng: Mang tÝnh chÊt Èn dơ, thĨ hiƯn sù g¾n bã thủ chung gi÷a khỴ ë ng-
êi ®i.
* VÝ dơ 2
- §iƯp tõ tr«ng 6 lÇn“ ”
- §iƯp phøc hỵp: ngang, däc, vßng trßn
- T¸c dơng: ThĨ hiƯn sù mong ®ỵi thiÕt tha
b) §iỊn c¸c ®iƯp ng÷ vµo chç trèng trong bµi ca dao sau:
Kh¨n th¬ng nhí ai?
Kh¨n r¬i xng ®Êt
th… ¬ng nhí ai?
Kh¨n v¾t lªn vai
?…………………
Kh¨n chïi níc m¾t
7
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
§Ìn ………………
Mµ ®Ìn ch¼ng t¾t?
M¾t
M¾t kh«ng ngđ yªn ?
*Gỵi ý : Tõ ng÷ cÇn ®iỊn vµo nh÷ng chç trèng trong bµi ca dao lµ: Kh¨n, Kh¨n th-
¬ng nhí ai, th¬ng nhí ai, th¬ng nhí ai.
2- Câu
2.1. Câu
+ Khái niệm : là đơn vị của lời nói, do từ, ngữ kết hợp lạitheo qui tắc ngữ pháp. nhằm
diễn đạt một nội dung tương đỗi thống nhất và chọn vẹn. chữ cái đầu câu pải viết hoa,
cuối câu có dấu chấm câu(.), chấm tham(!) hoặc dấu hỏi( ?).
+ Các thành phần chính của câu : lµ nh÷ng thµnh phÇn b¾t bc ph¶i cã mỈt ®Ĩ
c©u cã cÊu t¹o hoµn chØnh vµ diƠn ®¹t ®ỵc mét ý trän vĐn. Thµnh phÇn kh«ng b¾t
bc cã mỈt ®ỵc gäi lµ thµnh phÇn phơ.
VÝ dơ: Kh«ng l©u sau, ®øc vua qua ®êi.
Tr¹ng ng÷ CN VN
Kh«ng b¾t bc B¾t bc cã mỈt
Chủ ngữ : lµ thµnh phÇn chÝnh cđa c©u nªu tªn sù vËt hiƯn tỵng cã hµnh ®éng,
®Ỉc ®iĨm, tr¹ng th¸i,…®ỵc miªu t¶ ë vÞ ng÷. Chđ ng÷ thêng tr¶ lêi cho c¸c c©u hái
Ai ?, con g×, c¸i g× ?
* Chđ ng÷ thêng lµ danh tõ, ®¹i tõ, hc cơm danh tõ. §«i khi c¶ tÝnh tõ, cơm tÝnh
tõ, ®éng tõ, cơm ®éng tõ còng cã kh¶ n¨ng lµm chđ ng÷.
VÝ dơ: XÐt VD ë díi ®©y, chó ý c¸c tõ, cơm tõ: T«i, Chỵ Rång, C©y tre…
VÝ dơ: L·o nhµ giµu ngu ngèc ngåi khãc.
CN: cơm danh tõ
VÞ ng÷ lµ thµnh phÇn chÝnh cđa c©u cã kh¶ n¨ng kÕt hỵp víi c¸c phã tõ chØ quan
hƯ thêi gian vµ tr¶ lêi cho c¸c c©u hái lµm g× ?, Nh thÕ nµo ?, hc lµ g× ?
VÞ ng÷ thêng lµ ®éng tõ hc cơm ®éng tõ, tÝnh tõ hc cơm tÝnh tõ, danh tõ hc
cơm danh tõ.
VÝ dơ 1: Mét bi chiỊu, t«i ra ®øng ®Çu lµng xem hoµng h«n xng
VN1: cơm ®.tõ VN2: cơm ®.tõ
VÝ dơ 2: Chỵ Rång n»m s¸t bªn qc lé 183, ån µo, ®«ng vui, tÊp nËp.
VN 1: cơm ®.tõ VN2 VN3 VN4
(®Ịu lµ tÝnh tõ)
VÝ dơ 3: C©y tre lµ ngêi b¹n th©n cđa n«ng d©n ViƯt Nam.
VN: cơm danh tõ
+ Thµnh phÇn phơ cđa c©u: ngồi thành phần chính của câu( CN-VN) câu còn có
thành phần phụ đứng ở đầu câu hoặc cuối câu để bổ sung ý nghĩa cho nòng cốt câu.
Trạng ngữ: là thành phần phụ làm rõ nghĩa cho cả câu về thời gian, nơi chốn, mục đích,
ngun nhân.
Các loại trạng ngữ:
Trạng ngữ chỉ thời gian: Khi nào? lúc nào?
Trạng ngữ chỉ nơi chốn: ở đâu? chỗ nào?
Trạng ngữ chỉ ngun nhân:Vì sao? vì cái gì?do đâu? tại sao? Tại cái gì?
Trạng ngữ chỉ mục đích: để làm gì? nhằm mục đích gì?
Trạng ngữ chỉ phương tiện: bằng cái gì? căn cứ vào cái gì?
Trạng ngữ chỉ cách thức: Như thế nào?
8
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
Định ngữ: là thành phần phụ diễn tả chi tiết, cụ thể thêm cho sự vật được nêu ở danh
từ trong câu
VD; Học sinh lớp 5a đang học tập say sưa. Lớp 5a là Định ngữ bổ sung ý nghĩa cho DT
học sinh.
Bổ ngữ: Là thành phần phụ bổ sung ý nghĩ hành động, trạng thái, tính chất cho động từ,
tính từ trong câu.
VD: Chị Lan cắt lúa nhanh thoăn thoắt
cắt lúa nhanh thoăn thoắt
nhanh thoăn thoắt
2.2-Câu đơn:câu có nòng cốt gồm hai thành phần chủ ngữ và vị ngữ, vd. "Gió thổi vù
vù", "Em bé đang làm tốn", hoặc gồm một từ, một cụm từ làm nòng cốt có chức năng
thơng báo, biểu cảm… vd. "Mưa. Gió". "Tuyệt!".
2.3-Câu phức:
( câu phức hợp), câu có hai hoặc nhiều vế, mỗi vế có kiểu cấu tạo giống câu đơn, liên
kết với nhau bằng liên từ và các phương tiện cú pháp khác, hoặc khơng có liên từ. CG
thường được chia thành hai loại: CG song song (cg. CG liên hợp), vd. "Gió thổi mạnh và
trời đổ mưa" và CG qua lại (cg. CG phụ thuộc), vd. "Trời mưa to nhưng nó vẫn ra đi".
*Câu ghép đẳng lập và câu ghép chính phụ
Câu ghép đẳng lập
Câu ghép đẳng lập là một câu gồm nhiều câu đơn giản khác ghép lại bằng những liên từ
Ví dụ:
Tơi học tiếng Ðức còn anh ấy học tiếng Anh.
C
1
V
1
C
2
V
2
Hùng làm bài tập về nhà, sau đó em đi đá bóng.
C
1
V
1
C
2
V
2
Chị ấy buồn bã, trong khi những người khác bàn luận vui vẻ.
C
1
V
1
C
2
V
2
Hơm nay, chúng ta ăn đồ tây hay ăn đồ châu Á đây ?
C
1
V
1
V
2
(Câu mở rộng thành phần)
Còn, sau đó, trong khi, hay là những liên từ dùng để nối kết.
Trong mỗi câu đơn , đều có đủ chủ ngữ, vị ngữ và có thể có các thành phần khác. Tức là
câu ghép đẳng lập có thể có nhiều chủ ngữ, nhiều vị ngữ, nhiều bổ ngữ .Trong những
câu trên:
-Trong câu ghép đẳng lập, khơng những liên từ mà cả các dấu ví dụ như dấu hai chấm ( :
) , dấu chấm phảy ( ; ) v.v còn được dùng để ghép các câu đơn.
Anh ấy kể: Anh ấy đã từng biểu diễn ở nhiều thành phố châu Âu.
Ðất nước Việt nam có tiềm năng phát triển rất lớn : con người chăm chỉ cần cù ; tài
ngun phong phú ; Việt nam nằm trong vùng kinh tế phát triển mạnh nhất hiện nay.
Trên ngun tắc, câu ghép đẳng lập có thể được tách thành nhiều câu đơn.
Câu ghép chính phụ
Là câu được ghép bởi hai hay nhiều câu đơn, nhưng những câu này khơng bình
đẳng với nhau mà nó được phân theo đẳng cấp. Người ta thường gọi đó là câu chính và
câu phụ.
Sơ đồ câu ghép chính phụ:
Câu chính > Liên từ > Câu phụ
Như một câu bình thường, câu chính và câu phụ đều có chủ ngữ, vị ngữ và các thành
phần cần thiết khác
Nối kết giữa câu chính và câu phụ là liên từ gồm:
9
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
Nếu thì (câu điều kiện)
Bởi vì (câu cho biết ngun nhân)
Ðể (câu cho biết mục đích)
Rằng, (câu bổ ngữ cho câu chính)
V- Phép liên kết:
1. Phương tiện liên kết: Là yếu tố ngơn ngữ có tác dụng liên kết câu với câu.
2. Phép liên kết: Là cách sử dụng các yếu tố ngơn ngữ ấy vào việc liên kết câu
với câu.
Ví dụ:
(1)Tiếng hát ngừng.(2) Cả tiếng cười.
* Các phép liên kết:
Ví dụ1:
(1)Bởi chưng bác mẹ tơi nghèo
(2)Cho nên tơi phải băm bèo thái khoai.
Ví dụ 2
(1)Họ tin rằng, những vật vơ tri như hòn đá, cái cây? cũng biết nghĩ, biết cảm như
con người. (2)Do đó đã phát sinh tín ngưỡng và tục thờ thần núi, thần sơng?
2.1-Phép nối:
Sử dụng PTLK là các quan hệ từ hoặc các từ ngữ chuyển tiếp để nối câu với câu.
Ví dụ1:
(1)Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi.
(2)Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre, hay bất cứ cái gì có thể dùng được của
các người bán hàng để lại.
(Thạch Lam)
Ví dụ 2:
Sài Gònđã làm cho thế giới kinh ngạc. Sức sống của thành phố mãnh liệt khơng
sao lượng nổi.
2.2. Phép thế:
Sử dụng các đại từ hoặc các từ ngữ tương đương có tác dụng thay thế để nối câu
với câu.
2.3. Phép tỉnh lược:
Rút bỏ ở câu này các từ ngữ có ý nghĩa xác định đã xuất hiện ở những câu trước
đó. Việc rút bỏ này có tác dụng nối câu với câu.
Ví dụ
(1)Bố viết thư ngay cho mẹ để mẹ biết tin. (2)Rồi con sẽ viết sau.
2.4. Phép lặp:
Sử dụng trong hai hoặc nhiều câu những từ ngữ cơ bản giống nhau về nghĩa.
Ví dụ1
(1)Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. (2)Chúng thẳng tay chém giết
những người u nước thương nòi của ta. (3)Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của
ta trong biển máu.
(Hồ Chí Minh)
Ví dụ
(1) Ơng Tám Xẻo Đước chết làm cho qn giặc khiếp sợ. (2)Sự hi sinh của ơng
khiến cho đồng bào quyết tâm hơn.
Luyện tập
Bài1: Sắp xếp các cột sao cho đúng
Bài 2: Hãy lựa chọn đáp án đúng
10
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
Lão bảo có con chó nhà nào cứ đến vườn nhà lão? Lão định cho nó xơi một bữa.
Nếu trúng, lão với tơi uống rượu.
(Lão Hạc - Nam Cao)
Đoạn văn trên sử dụng các phép liên kết:
1. Phép lặp và phép tỉnh lược.
2. Phép lặp, phép tỉnh lược và phép thế
3. Phép lặp và phép nối.
4. Phép lặp, phép thế và phép nối.
B, PHẦN TẬP LÀM VĂN
I- LÝ THUYẾT
1- Văn tả cảnh :
*u cầu của bài văn tả cảnh :
- Xác định được đổi tượng miêu tả
- Quan sát lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu
11
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
- Trình bày những điều quan sát được theo 1 thứ tự
*Bố cục bài tả cảnh thường có 3 phần
- Mở bài : giới thiệu bao cảnh được tả
- Thân bài : tập trung tả cảnh vật chi tiết theo 1 thứ tự
- Kết bài : thường phát biểu cảm tưởng về cảnh vật đó
2- Văn tả người
*u cầu : Muốn tả người cần
+ Xác định được đối tượng miêu tả ( tả chân dung hay tả người trong tư thế lao
động)
+ Quan sát, lựa chọn được những đặc điểm nổi bật từ chân dung (ngoại hình) đến
hành động.
*Bố cục bài văn tả người thường có 3 phần
Mở bài : giới thiệu người được tả
Thân bài : miêu tả chi tiết ( ngoại hình, cử chỉ , hành động , lời nói )
Kết bài : thường nhận xét nêu cảm nghĩ của người viết về ngươi được tả
Đề bài 1: Tả một người thân của em
Bài làm
“ Bà ơi bà, cháu u bà lắm”. Em rất thích câu này trong bài hát “cháu u bà”
Cả nhà em ai cũng q bà. Bà đã chăm sóc em từ lúc lọt lòng và đã ru em bằng
những lời ca êm dịu.
bà em là một người phụ nữ tần tảo, đầy nghị lực. Bà ln phải chống chọi với căn
bệnh cao huyết áp. Tóc bà bạc phơ, búi cao sau đầu. bà mặc bộ quần áo vải thơ, tộng
thùng thình so với thân hình gầy guộc của bà. Hai má bà đã hóp, thái dương hơi nhơ.
Trên khn mặt bà đã có nhiều nếp nhăn nhưng bà vẫn có những nét đẹp của bà thời
con gái. Đó là khn mặt hình trái xoan, chiếc mũi cao và hàm răng đều. Bà thích ăn
trầu. Lúc nhia trầu, mơi bà đỏ tươi như được thoa son vậy. Tuy lưng bà hơi còng, chân đi
chậm nhưng bà vẫn tham việc, chẳng mấy khi ngồi khơng. Từ sáng sớm, bà đã dậy cho
lơn ăn, thổi cơm, đun nước, đi chợ, qt nhà qt sân Mọi việc xong xi thì bà lại vác
cuốc ra vườn cặm cụi xới đất, nhổ cỏ, tưới cây, bón phân cho cây bà thuộc rất nhièu
truyện cổ tích và ca dao. Mỗi khi con cháu về là lại qy quần bên bà để được nghe bà kể
chuyện.
Nhưng rồi, điều em khơngm ong muốn đa xảy ra, bà em đã mất. Hơm ấy, ơng nội
gọi điện về, báo tin cho mẹ em. Chiều hơm ấy, cả gia đình em vội vã sửa soạn để về q.
Lúc ấy, bà em đang nằm trên giường, đơi mắt nhắm nghiền và gầy đi nhiều. Em khóc
thương bà, đối mắt đỏ hoe rơm rớm nước mắt. Nếu lúc này có một điều ước, em sẽ ước
bà sống lại để em có thể nhìn bà lần cuối.
Giờ bà em đã mất, nhưng khi bà còn sống, em rất u bà. Em ln kính trọng và
mong bà sống lâu bởi em ln hiểu rằng: tình thương u bà dành cho em là vơ tận!
Đề bài 2: Tả một bạn học của em.
Bài làm
Em có rất nhiều người bạn thân. Nhưng người em u q nhất là Ngọc Anh, bạn còn
được gọi với cái tên “nhà vơ địch nhảy dây”.
Giờ ra chơi hơm đó, chúng em tổ chức cuộc thi nhảy dây. Đến lượt Ngọc Anh nhảy. bàn
tay búp măng của ban nhẹ nhàng cầm lấy chiếc dây, bắt đầu quay “ Một hai ba bắt
đầu” - tiếng “trọng tài” Nga vang lên. Đơi chân thon thả của Ngọc Anh lúc lên, lúc xuống
thật nhịp nhàng theo vòng quay đều đều của chiếc dây. những cơn gió mơn man thổi,
12
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
mái tóc dầy và đen nhánh của bạn nhẹ bay. bấy giờ, cặp mắt bồ câu long lanh xinh đẹp
của Ngọc Anh chỉ chăm hcú vào chiếc dây. Trên khn mặt bầu bĩnh đã lấm tấm những
giọt mồ hơi, nhưng Ngọc Anh vẫn tiếp tục nhảy. 1/9 120 Ngọc Anh dừng lại vì bị vấp
dây, nhưng con số 120 đủ để bạn thắng cuộc. Cuộc thi kết thúc “trọng tài” Nga tunt
bố: “ Ngọc Anh là người chiến thắng”. Mọi người vỗ tay khen bạn, Ngọc Anh cũng cảm ơn
banừg nụ cười tươi tắn, đơi mơi đỏ hồng càng thêm vẻ dun dáng. Bạn còn học rất giỏi,
hát hay, vẽ đẹp Ngọc Anh thật là một cơ bé tài năng và ngoan ngỗn.
Bạn Ngọc Anh thật dễ thương, thầy cơ, bạn bè đều q mến. Em cũng rất u q và
khâm phục bạn. Em mong, tình bạn trong sáng của chúng em sẽ mãi mãi bền chặt như
câu thành ngữ “bạn bè con chấy cắn đơi”.
Đề bài 3: Tả một đồ vật trong nhà mà em u thích
Bài làm
Đố các bạn ngồi học mà khơng có bàn được đấy. Chắc chắn sẽ chẳng có ai có thể
ngồi như thế đâu nhỉ? Chính vì lẽ đó mà vơ tình chiếc bàn đã trở nên thân thiết với học
sinh chúng ta. Tớ cũng có một chiếc bàn học đấy, các bạn có muốn biết về bạn ấy
khơng?
Vì tớ có rất nhiều sách vở nên bố mẹ tớ đã chọn mua cho tớ một chiếc bàn học thật
to. Bàn ấy được kê thật ngay ngắn ở góc phòng học của tớ. Bàn được làm từ gỗ xoan
đào, khốc bên ngồi một chiếc áo với những đường vân gỗ nơổilên thật giống với những
dải lụa. ngồi ra, bạn bàn của tơớcòn đợc đánh véc ni bóng lống, trơng rõ đẹp. Mặt bàn
rất láng và phẳng, có màu nâu nhạt hơi nghiêng về phía tớ ngồi. Bàn có bốn chân, chống
đỡ bốn góc, mỗi chân có bốn cạnh, phần trên ăn vào bốn gọc, kéothẳng như thả dọi
xuống mặt đaats. Các cạnh của chân bàn được gọt thu dần lại, phía dưới chỉ còn bằng
một nửa phần trên khiến cho cái bàn thanh thốt hẳn l
Khơng những thế, bạn cò giúp tớ nhiều việc lắm đó. Đó chính là sáu ngăn của bàn.
Mỗi ngăn đều được phân chia rất rõ ràng, chínhvì thế mà tớ chẳng bao giờ sợ nhậm ngăn
này với ngăn kia. Hai ngăn ở bên trái và phải là nơi ở của sách. Hai ngăn ở giữalà nơi cư
trú của vở. Còn hai ngăn ở phía trên là nơi tớ để những loại sách tham khảo và các loại
truyện đọc. Ngồi ra, bàn còn có một ngăn kéo rất thuận tiến, tớ thường để những bài
kiểm tra và giấy tờ quan trọng vào trong đó. Mỗi khi về đến nhà, nhìn thấy bầnlà tớ lại
muốn ngồi học ln. khơng chiỉcó bàn là bạn thân thơi mà ln sát cánh b tớ và bàn là
bạn ghế. Baạnấy cũng được tạo n bởi gỗ và có bộ quần áo y trang bàn, trơng hai bạn
ấy thật ngộ nghĩnh! Bầnln giúp tớ ngồi học mọt cách thoải mái, vào mỗi buổi sáng tớ
vừa học, vừa nghe tiếng chim hót trong trẻo ngồi vờng và nhìn những tia nắng sớm dịu
dàng chen qua kẽ lá, nhảy nhót trên mặt bàn như nơ đùa với tớ. Chính điều đó đã tạo
cho tớ một cảm hứng để học tốt hơn!
Trải qua đã năm rồi, bàn và ghế - ngời bạn thân thiêếtcủa tớ, giúp tớ đạt những
danh hiệu học sinh giỏi và dù cho có lớn lên, có học cao hơn nữa thì hai bạn ấy sẽ ln là
người bạn giúp tớ đi tới những chân trời mơ ước.
Đề bài 4: Tả một cây ở sân trường của em
Bài làm
Chắc hẳn mỗi người học trò nào cũng có những kỷ niệm về mái trướng, thầy cơ và
bè bạn, với tơi kỷ niệm ấy gắn với cây bàng ở sân trường
Có lẽ, khơng bao giờ tơi qn được hình ảnh về cây bàng này. Từ xa nhìn lại, cây
bàng như chiếc ơ xanh kỳ lạ. Rễ cây nổi lên mặt đất như những con rồng đang uốn lượn.
nhưng đệp nhất vẫn là lá bàng. những ngày cuối đơng lá bàng chuyển từ màu lục già
13
Hà Đức Thụ LUYỆN THI VÀO LỚP 6
*********************************************************************************
sang màu vàng rồi chuyển sang màu đỏ thật lộng lẫy, khơng sót một chiếc lá nào. Bây
giờ, cây bàng nổi bật với những chiếc lá đỏ như đồng giữa bầu trời lạnh lẽo mùa đơng
khiến ta cảm thấy ấm áp. CHỉ cần một cơn gió nhẹ thống qua đã làm chiếc lá banngf rơi
xuống. Lúc ấy, trơng những chiếc lá bàng thật giống những chiếc máy bay., rơi đột ngột
từ trên cao xuống bị gió thổi làm cho lảo đảo, lảo đảo mấy vòng rồi cuối cùng đã hạ cánh
xuống mặt đất. Những chiếc máy bay hạ cánh trồng lên nhau như một chiếc thảm rực rỡ
khiến cho những cành bàng trở nên trơ trụi. Để rồi màu xn đến, lộc non tràn đầy trên
những cành khơ khốc ngày nào. Những lộc non ấy xanh biêc một màu xanh đến kỳ lạ,
xanh tươi đẹp đến nỗi người vội vã đến mấy cũng phải dừng lại đơi chút để ngắm lá
bàng. Vàa dường như trog mỗi cành lộc non như ẩn chứa cái gì đó vơ cùng mạnh mẽ,
một sức sống mãnh liệt, tràn đầy sức sống. Đến mùa hạ, lá bàng đã rắn rỏi hơn cả, chiếc
lá to dần lên thật dày, xanh um mát rượi. Ánh sáng xun qua giờ chỉ còn làmàu ngọc
bích. Chính vì lẽ đó mà chúng em rất thích được ngồi dưới tán lá bàng đọc truyện, chơi
nhảy dây, đá cầu… Mùa thu đến, hoa bàng đã nở rộ xinh xinh như những ngơi sao tí hon
rồi dần trở thành những quả bàng vàng ươm, thơm lừng và ngọt lịm, nhân ăn bùi bùi như
lạc.
Thời gian thấm thốt trơi qua cũng đã năm năm rồi, sắp phải xa mái trường tiểu học
Cát Linh u dấu, sắp phải xa bạn bè xa cây bàng nhưng có lẽ suốt đời này em sẽ khơng
bao giờ qn và mãi khắc ghi vào trong tim hình ảnh cây bàng với những kỉ niệm bạn bè
của thuở nào.
Đề bài 5:Tả cây cối.
Bài làm
Ở sân trường em trống rất nhiều cây bóng mát, nào là cây bàng,
cây đa.Nhưng đối với em đẹp và lộng lấy nhất vẫn là cây phượng vĩ, ở giữa sân trường.
Nhìn từ xa, cây phượng như một chiếc ơ khổng lồ màu xanh đốm đỏ. Thân cây màu
nâu sẫm, xù xì đẫm những u bướu. Lại gần, em thấy những chiế rẽ ngoằn ngo
như đang uốn lượn trên mặt đất. Lá phượng thay đổi theo từng mùa trong năm.Mùa
đơng, cây rụng hết lá, phơ ra những cành khẳng khiu như những bàn tay gân guốc đang
ngửa xin chút gì của thời gian. Xn sang, những giọt mưa phùn đã đánh thức các
mầm non bé xíu. Chỉ sau một đêm, phợng đã khốc lên mình một chiếc áo mới màu xanh
tuyệt đẹp. Từ lúc lá mơn mởn đến lúc kết nụ chẳng lâu là mấy. Nụ phượng đẹp lắm: bé
bé xinh xinh như các cúc áo kết từng chùm trắng xố. Xn qua, hè về,
phượng bắt đầu nở hoa. Mỗi bơng phượng có năm cánh mỏng, màu đỏ rực. Hoa
phượng có mùi hương chẳng giống lồi hoa nào, một mùi hương mà chỉ đám học trò
chúng em mới hiểu. Vào những ngày hè oi bức, còn gì thú vị hơn khi được vui đùa
cùng đám bạn dưới gốc cây râm mát này cơ chứ! Chúng em thường kể cho nhau nghe
những câuchuyện tuổi học trò.Mấy đứa nghịch ngợm thìlấy nhị phượng chơichọi gà, đứa
thì thách những cánh phượng làm thành chú bướm xinh ép vào trang vở. Cây
phượng đẹp nhất vào tháng năm, lúc đó cả cây phượng nở tung ra một màu
đỏ rực thắm giữa bầu trời xanh thống đãng. Khi ấy, phượng mang một sắc thái thật kiêu
sa, dễ thương. Chúng em ngước nhìn lên cây phượng,
bỗng thốt lên một câu: Ơi! Đẹp q! Đẹp q! Hết mùa hoa phượng tàn dần.
những cánh phượng rơi lả tả, lúc ấy cả sân trường tựa như trải lê tấm thảm nhung
khổng lồ màu đỏ. Trên những cành phượng đã xuất hiện những quả phượng dài như
quả bồ kết, khẽ đung đưa trước gió
Đề bài 6:Hãy tả ngơi trường thân u đã gắn bó với em nhiều năm qua.
Bài làm
14
